DOI: https://doi.org/10.36719/2522-431X/20/68-71
Fidan Kazımova
Bakı Dövlət universiteti
Dilşünaslıq (Türkdili) ll kurs
kzmovafidan@gmail.com
Türk dilində Aktual üzvlənmənin xüsusiyyətləri
Xülasə
Bu məqalədə Azərbaycan dilində və ümumilikdə türk dillərində aktual üzvlənmə anlayışı funksional dilçilik baxımından təhlil edilir. Cümlənin yalnız qrammatik deyil, həm də kommunikativ strukturunun öyrənilməsinin əhəmiyyəti vurğulanır. Tema və rema münasibətləri, onların kontekst, intonasiya və söz sırası vasitəsilə ifadəsi geniş şəkildə izah olunur. Azərbaycan dilinin aqqlütinativ quruluşu və sintaktik elastikliyi aktual üzvlənmənin müxtəlif formalarda reallaşmasına şərait yaradır. Məqalədə həmçinin aktual üzvlənmənin mətnin qurulmasında, ünsiyyətin effektivliyində və müxtəlif funksional üslublarda rolu göstərilir. Nəticə olaraq, aktual üzvlənmə dilin kommunikativ potensialını üzə çıxaran mühüm mexanizm kimi qiymətləndirilir.
Açar sözlər:aktual üzvlənmə, tema və rema, kommunikativ sintaksis, informasiya strukturu, Azərbaycan dili, söz sırası, intonasiya, kontekst, funksional dilçilik.
Features of actual division in the Turkish language
Abstract
This article examines the concept of the actual division of the sentence in Azerbaijani and other Turkic languages from the perspective of functional linguistics. It emphasizes the importance of analyzing not only the grammatical but also the communicative structure of sentences. The relationship between theme and rheme and their expression through context, intonation, and word order are discussed in detail. The agglutinative nature and syntactic flexibility of the Azerbaijani language enable diverse realizations of information structure. The study also highlights the role of actual division in text formation, effective communication, and different functional styles. In conclusion, actual division is evaluated as a key mechanism revealing the communicative potential of language.
Keywords: actual division of the sentence, theme and rheme, communicative syntax, information structure, Azerbaijani language, word order, intonation, context, functional linguistics.
Особенности актуального членения в турецком языке
Резюме
В данной статье рассматривается понятие актуального членения предложения в азербайджанском и других тюркских языках с позиций функциональной лингвистики. Подчеркивается важность изучения не только грамматической, но и коммуникативной структуры предложения. Подробно анализируются отношения темы и ремы, а также их выражение с помощью контекста, интонации и порядка слов. Агглютинативный характер и синтаксическая гибкость азербайджанского языка способствуют разнообразным способам реализации информационной структуры. Также рассматривается роль актуального членения в построении текста, обеспечении эффективной коммуникации и в различных функциональных стилях. В заключение делается вывод о том, что актуальное членение является важным механизмом, раскрывающим коммуникативный потенциал языка.
Ключевые слова: актуальное членение предложения, тема и рема, коммуникативный синтаксис, информационная структура, азербайджанский язык, порядок слов, интонация, контекст, функциональная лингвистика.
Leave a Comment